Publish Date: Thu, 01 Oct 2026 (16:35 IST)
Updated Date: Thu, 01 Oct 2026 (16:47 IST)
મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી, જેમને દુનિયા "મહાત્મા ગાંધી" અને સમગ્ર ભારત "બાપુ" તરીકે ઓળખે છે, તેઓ 2 ઓક્ટોબર, 2026 ના રોજ તેમની 157મી જન્મજયંતિ ઉજવી રહ્યા છે. આ દિવસ ફક્ત ભારતમાં જ નહીં પરંતુ વિશ્વના વિવિધ દેશોમાં પણ ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. શાળાઓ અને કોલેજો આ દિવસે શ્રદ્ધાંજલિ આપવા સાથે વિવિધ સ્પર્ધાઓનું આયોજન કરે છે.
રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીના સત્ય, અહિંસા અને શાંતિના સિદ્ધાંતોને યાદ કરવા માટે દર વર્ષે 2 ઓક્ટોબરે ગાંધી જયંતિ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ માત્ર એક મહાન સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીનો જન્મદિવસ નથી, પરંતુ તે વૈચારિક ક્રાંતિની યાદમાં પણ ઉજવવામાં આવે છે જેણે શસ્ત્રો ઉભા કર્યા વિના વિશ્વની સૌથી મોટી સંસ્થાનવાદી શક્તિને હચમચાવી દીધી હતી.
બાપૂના જીવન, સંઘર્ષની સ્ટોરી
મહાત્મા ગાંધીએ પોતાનું આખું જીવન પોતાના દેશની સેવામાં વિતાવ્યું, આખરે તેના માટે પોતાનું જીવન બલિદાન આપ્યું. ભારતને એક કરવા અને અંગ્રેજોથી સ્વતંત્રતા મેળવવાની તેમની શોધમાં, ગાંધીજીને ઘણી વખત જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા અને અંગ્રેજો તરફથી અપમાનનો સામનો કરવો પડ્યો, છતાં તેમણે હંમેશા પોતાના દેશને પ્રથમ સ્થાન આપ્યું.
બાપુના આદર્શો સમાજને સમાનતા, આત્મનિર્ભરતા અને સંવાદિતા તરફ દોરી રહ્યા છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર આ દિવસને આંતરરાષ્ટ્રીય અહિંસા દિવસ તરીકે ઉજવે છે, જે દર્શાવે છે કે ગાંધીજીના મૂલ્યો માત્ર ભારત માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર માનવતા માટે પ્રેરણાનો સ્ત્રોત છે
10 લાઈનમાં મહાત્મા ગાંધીના જીવનનો સાર
- મહાત્મા ગાંધીનું પૂરું નામ મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી હતું, અને તેમનો જન્મ 2 ઓક્ટોબર, 1869 ના રોજ ગુજરાતના પોરબંદરમાં કરમચંદ ગાંધી અને પુતળીબાઈને ત્યાં થયો હતો.
- 13 વર્ષની ઉંમરે, તેમણે કસ્તુરબા ગાંધી સાથે લગ્ન કર્યા અને કાયદાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા પછી, કાયદાનો અભ્યાસ કરવા માટે દક્ષિણ આફ્રિકા ગયા.
- દક્ષિણ આફ્રિકામાં, તેમણે જાતિગત ભેદભાવ અને રંગભેદ સામે સત્યાગ્રહ (સત્ય અને અહિંસાનો માર્ગ) સફળતાપૂર્વક અપનાવ્યો.
- 1915 માં આફ્રિકાથી ભારત પાછા ફર્યા પછી, રવિન્દ્રનાથ ટાગોરે 1917 ના ચંપારણ સત્યાગ્રહના સફળ નેતૃત્વ માટે તેમને "મહાત્મા" ની પદવી આપી.
- તેમણે દેશની સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત કરવા માટે અસહકાર ચળવળ (1920), દાંડી કૂચ/નાગરિક અવજ્ઞા (1930) અને ભારત છોડો ચળવળ (1942) નું નેતૃત્વ કર્યું.
- સુભાષચંદ્ર બોઝે 6 જુલાઈ, 1944 ના રોજ સિંગાપોર રેડિયો પર સંદેશ આપતાં તેમને પહેલી વાર "રાષ્ટ્રપિતા" તરીકે સંબોધ્યા હતા. ત્યારબાદ તેમને રાષ્ટ્રપિતાનું બિરુદ આપવામાં આવ્યું હતું. એવું પણ કહેવાય છે કે આ સંબોધનમાં તેમણે મહાત્મા ગાંધીને બાપુ તરીકે સંબોધ્યા હતા, જેના પછી દેશ તેમને બાપુ કહેવા લાગ્યો.
- તેમના જીવનનું મૂળભૂત દર્શન "સત્ય, અહિંસા અને સ્વરાજ" હતું; તેમણે ખાદી, સ્વદેશી, સ્વચ્છતા અને અસ્પૃશ્યતા નાબૂદી પર વિશેષ ભાર મૂક્યો હતો.
- ભારતની સ્વતંત્રતા: 15 ઓગસ્ટ, 1947 ના રોજ, તેમના અહિંસક આંદોલનો અને જાહેર નેતૃત્વને કારણે ભારતને બ્રિટિશ શાસનથી સ્વતંત્રતા મળી.
- 30 જાન્યુઆરી, 1948 ના રોજ, નાથુરામ ગોડસેએ નવી દિલ્હીમાં તેમની ગોળી મારીને હત્યા કરી દીધી; તેમના છેલ્લા શબ્દો "હે રામ!" હતા.
- તેમના માનમાં, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દર વર્ષે 2 ઓક્ટોબરને આંતરરાષ્ટ્રીય અહિંસા દિવસ તરીકે ઉજવે છે.
મહાત્મા ગાંધીનું જીવન ફક્ત એક વ્યક્તિની વાર્તા નથી, પરંતુ સત્ય, અહિંસા અને માનવીય મૂલ્યોનું જીવંત દર્શન છે. તેમણે સાબિત કર્યું કે વિશ્વની સૌથી મોટી સંસ્થાનવાદી શક્તિને પણ શસ્ત્રો વિના, નૈતિક શક્તિ અને સામૂહિક એકત્રીકરણ દ્વારા હરાવી શકાય છે. તેમના વિચારો આજે પણ એટલા જ સુસંગત છે જેટલા તે સ્વતંત્રતા સંગ્રામ દરમિયાન હતા. ગાંધીજીનું જીવન સંદેશ આપે છે કે હિંસા અને નફરતનો જવાબ ફક્ત શાંતિ અને પ્રેમથી જ આપી શકાય છે. તેમનું સૂત્ર, "મારું જીવન મારો સંદેશ છે," સમગ્ર માનવતા માટે શાશ્વત માર્ગદર્શક દીવાદાંડી છે.
