Publish Date: Wed, 30 Sep 2026 (07:26 IST)
Updated Date: Wed, 30 Sep 2026 (07:35 IST)
27 સપ્ટેમ્બરથી પિતૃ પક્ષ શરૂ થઈ ગયા છે. આ દિવસોમાં, પરિવારના મૃત સભ્યોને યાદ કરવામાં આવે છે અને તેમની શાંતિ માટે ધૂપ અને ધ્યાન કરવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે પિતૃ પક્ષ દરમિયાન, પૂર્વજો આપણા ઘરોમાં આવે છે અને તેમના માટે ધૂપ અને ધ્યાન કરનારાઓને આશીર્વાદ આપે છે.
પિતૃ પક્ષ દરમિયાન, પરિવારના બધા જ્ઞાત અને અજાણ્યા પૂર્વજો માટે ધૂપ અને ધ્યાન કરવું જોઈએ. શ્રાદ્ધ વિધિથી સંતુષ્ટ થઈને, પૂર્વજો તેમના ઘરે, પિતૃલોકમાં પાછા ફરે છે. સંતુષ્ટ થઈને, પૂર્વજો તેમના વંશજો પર આશીર્વાદ વરસાવે છે. તેમના આશીર્વાદ આપણી બધી સમસ્યાઓ દૂર કરે છે અને જીવનમાં સુખ અને શાંતિ લાવે છે.
પૂર્વજો માટે ધૂપ અને ધ્યાન બપોરે 12 વાગ્યાની આસપાસ કરવું જોઈએ, જેને કુતુપ કાલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સમય પૂર્વજોના નામે ધાર્મિક કાર્યો કરવા માટે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. સવારે અને સાંજે દેવી-દેવતાઓની પૂજા કરવી જોઈએ.
જે લોકો તેમના પૂર્વજો માટે ધૂપ અને ધ્યાન નથી કરતા તેઓ અસંતુષ્ટ અને દુ:ખી રહે છે. દુઃખી પૂર્વજો તેમના વંશજોને શાપ આપે છે. પૂર્વજોના શાપથી બચવા માટે, વ્યક્તિએ તેમને યાદ કરવા જોઈએ અને તેમના નામે ધૂપ અને ધ્યાન, પિંડ દાન, તર્પણ અને દાન કરવું જોઈએ.
પિતરોની મૃત્યુ તિથી જાણ ન હોય તો શું કરવું ?
જો પરિવારના પૂર્વજોની મૃત્યુ તારીખ જાણીતી ન હોય તો પિતૃ પક્ષની સર્વપિત્રી મોક્ષ અમાવસ્યા તિથિ (21 સપ્ટેમ્બર)ના રોજ આપણે જાણ્યે-અજાણ્યે તમામ પૂર્વજો માટે ધૂપ, ધ્યાન, પિંડદાન અને તર્પણ વગેરે ધાર્મિક વિધિઓ કરવી જોઈએ. આ તિથિએ એવા મૃત લોકો માટે પણ શ્રાદ્ધ કરી શકાય છે, જેમની મૃત્યુ તિથિએ આપણે કોઈ કારણસર તેમના માટે શ્રાદ્ધ કરવાનું ભૂલી ગયા છીએ.
પિતૃ પક્ષમાં કરી શકો છો આ શુભ કામ
પિતૃપક્ષ દરમિયાન પિતૃઓના નામે નદીઓમાં સ્નાન કરવાની પરંપરા પણ છે. સ્નાન કર્યા પછી, નદી કિનારે દાન કરો. તમે નદી કિનારે પૂર્વજો માટે પિંડદાન પણ કરી શકો છો.
જો નદીમાં સ્નાન કરવું શક્ય ન હોય, તો ઘરે ગંગાજળને પાણીમાં ભેળવીને સ્નાન કરો, ત્યારબાદ ધૂપ અને ધ્યાન કરો. તમારા હાથની હથેળીમાં પાણી લઈને તર્પણ કરો. તમારા ઘરની આસપાસના જરૂરિયાતમંદ લોકોને ભોજન કરાવો, અનાજ, કપડાં અને જરૂરી વસ્તુઓનું દાન કરો.
પિતૃ પક્ષ દરમિયાન, તમે તમારા પૂર્વજો માટે ગરુડ પુરાણ અને શ્રીમદ્ ભાગવત મહાપુરાણનો પાઠ કરી શકો છો. જો તમે ઈચ્છો તો, તમે કોઈ સંતના ઉપદેશો સાંભળી શકો છો.
લોટના ગોળા બનાવીને તળાવમાં માછલીઓને ખવડાવો.
પિતૃ પક્ષ દરમિયાન, ઘરમાં સ્વચ્છતા અને શાંતિ જાળવો. એવું માનવામાં આવે છે કે જે ઘરમાં ગંદકી અને ઝઘડા હોય ત્યાં પૂર્વજોને સંતોષ મળતો નથી.
આ દિવસોમાં વ્યક્તિએ ગુસ્સો ટાળવો જોઈએ. નશાકારક પદાર્થો કે માંસ ખાવાનું ટાળવું જોઈએ. વ્યક્તિએ તમામ પ્રકારના અધર્મી કાર્યોથી દૂર રહેવું જોઈએ. બીજાઓ વિશે ખરાબ વિચારો ન રાખવા જોઈએ. કૂતરા, ગાય અને કાગડાને હેરાન ન કરો; તેમને ખોરાક અને પાણી આપવાનું ભૂલશો નહીં.
જો તમે પૂર્વજો માટે ધૂપ ચઢાવતા, ધ્યાન કરતા અને દાન કરતા હોવ, તો તમારા ભોજનમાં લસણ અને ડુંગળીનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળો. પૂર્વજો માટે ધૂપ અને ધ્યાન માટે તૈયાર કરેલો ખોરાક સાત્વિક હોવો જોઈએ.
પૂર્વજોને તર્પણ કરતી વખતે, પાણીમાં ગંગાજળ, દૂધ, જવ અને ચોખા પણ ભેળવવા જોઈએ. પિંડદાન માટે પિંડ બનાવતી વખતે, ચોખા સાથે દૂધ અને તલનો ઉપયોગ કરો.
પિતૃપક્ષ દરમિયાન દરરોજ સવારે વહેલા ઉઠવું જોઈએ. શ્રાદ્ધ કર્યા પછી, પૂર્વજો પાસેથી કોઈપણ જાણીતી અને અજાણી ભૂલો માટે ક્ષમા માંગવી જોઈએ.
દરરોજ સાંજે, પૂર્વજોનું ધ્યાન કરતી વખતે, ઘરની બહાર દક્ષિણ દિશામાં દીવો પ્રગટાવવો જોઈએ.
