Publish Date: Fri, 13 Nov 2026 (07:19 IST)
Updated Date: Fri, 13 Nov 2026 (07:25 IST)
છઠ પૂજાને લઈને લોકોમાં ઊંડી અને અતૂટ આસ્થા છે. આ વ્રત અત્યંત મુશ્કેલ માનવામાં આવે છે. છઠ પૂજા દરમિયાન શિસ્ત અને સ્વચ્છતા પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવે છે. છઠ પૂજામાં વપરાતી દરેક વસ્તુ નવી હોય છે, અને પ્રસાદ બનાવતી વખતે પણ, સ્વચ્છતા અને શુદ્ધતા જાળવવાનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, છઠનું વ્રત રાખવાથી અને છઠ મૈયા અને સૂર્ય ભગવાનની પૂજા કરવાથી ઘરમાં સુખ, સમૃદ્ધિ અને સુખાકારી આવે છે અને બાળકો સામે આવતી કોઈપણ મુશ્કેલીઓ દૂર થાય છે. સ્ત્રીઓ તેમના બાળકોના લાંબા આયુષ્ય અને સારા સ્વાસ્થ્ય માટે પાણી વિના 36 કલાકનો ઉપવાસ રાખે છે. કેટલાક પુરુષો પણ છઠનું વ્રત રાખે છે. તો, ચાલો છઠ મૈયા અને છઠ ઉપવાસ પાછળની પૌરાણિક વાર્તા વિશે જાણીએ.
છઠ પૂજા સાથે જોડાયેલી પૌરાણિક કથા
પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, રાજા પ્રિયંવદ નિઃસંતાન હતા, તેથી મહર્ષિ કશ્યપે પુત્રેષ્ટિ યજ્ઞ કરાવ્યો. રાજાએ રાણી માલિનીને યજ્ઞ આહુતિ માટે તૈયાર કરેલી ખીર આપી. તેના પ્રભાવથી તેમને પુત્ર રત્ન પ્રાપ્ત થયો, પરંતુ તે બાળક મૃત જનમ્યું. પ્રિયંવદ તેમના મૃત પુત્રના શરીરને સ્મશાનમાં લઈ ગયા અને પુત્ર વિયોગના શોકમાં પોતાના પ્રાણ પણ ત્યાગવા લાગ્યા. તે જ સમયે, ભગવાનની માનસ કન્યા દેવસેના પ્રગટ થઈ. તેણીએ પ્રિયંવદને કહ્યું, "સૃષ્ટિની મૂળ પ્રકૃતિના છઠ્ઠા અંશમાંથી જન્મેલી હોવાથી, મને ષષ્ઠી કહેવામાં આવે છે. હે રાજા, મારી પૂજા કરો અને બીજાઓને પણ આવું જ કરવા પ્રેરણા આપો." પુત્રની ઇચ્છા સાથે રાજાએ દેવી ષષ્ઠીનું વ્રત રાખ્યું અને તેમને પુત્રનો આશીર્વાદ મળ્યો. આ પૂજા કાર્તિક શુક્લ ષષ્ઠીના દિવસે થઈ હતી. ત્યારથી, લોકો સંતાન પ્રાપ્તિ માટે છઠ પૂજાનું વ્રત કરે છે.
છઠ પૂજાની બીજી કથા
પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, છઠનો તહેવાર મહાભારત કાળથી શરૂ થાય છે. સૂર્યનો પુત્ર કર્ણ ભગવાન ભાસ્કરનો પરમ ભક્ત હતો. તે દરરોજ પાણીમાં ઉભા રહીને તેમને અર્ઘ્ય આપતો હતો. કર્ણ દરરોજ કલાકો સુધી પાણીમાં ઉભા રહેતા. એવું કહેવાય છે કે ત્યારથી જ છઠ ઉજવવાની પરંપરા શરૂ થઈ. ભગવાન સૂર્યના આશીર્વાદથી, કર્ણ એક મહાન યોદ્ધા બની શક્યા હતા.
છઠ પૂજા સાથે જોડાયેલી ત્રીજી કથા
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, જ્યારે પાંચ પાંડવોએ જુગારમાં કૌરવો સામે પોતાનું આખું રાજ્ય ગુમાવ્યું ત્યારે દ્રૌપદીએ છઠ વ્રત રાખ્યું હતું. છઠી મૈયા અને સૂર્ય દેવના આશીર્વાદથી, પાંડવોએ પોતાનું રાજ્ય પાછું મેળવ્યું. છઠ વ્રત કરવાથી પરિવારમાં સુખ અને સમૃદ્ધિ કાયમ રહે છે.
કોણ છે છઠી મૈયા ?
છઠી મૈયાની પૂજા કરવાથી સંતાન દીર્ઘાયુ થાય છે અને તેમનું જીવન સદા ખુશીઓથી ભરેલું રહે છે. છઠી મૈયાને સૂર્ય દેવની બહેન માનવામાં આવે છે. તેથી, છઠ પૂજામાં ભગવાન સૂર્ય સાથે છઠી મૈયાની પૂજા કરવામાં આવે છે. ઉલ્લેખનિય છે કે જ્યારે બાળકનો જન્મ થાય છે, ત્યારે છ દિવસ પછી બાળકની છઠી, અથવા છઠીહાર ઉજવવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ છ દિવસો દરમિયાન, છઠી મૈયા નવજાત બાળક સાથે રહે છે અને તેના પર પોતાના આશીર્વાદ વરસાવે છે. છઠી મૈયાને બાળકોનું રક્ષણ કરતી દેવી માનવામાં આવે છે.