Publish Date: Wed, 11 Nov 2026 (07:21 IST)
Updated Date: Wed, 11 Nov 2026 (08:26 IST)
ભાઈ-બહેનના પ્રેમ અને સ્નેહનું પ્રતીક ભાઈબીજ 11 નવેમ્બર, બુધવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે. કાર્તિક મહિનાના શુક્લ પક્ષ (વધાવવાનો તબક્કો) ના બીજા દિવસે ઉજવવામાં આવતો આ તહેવાર યમ દ્વિતીયા તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ દિવસે, બહેનો તેમના ભાઈઓના કપાળ પર તિલક (ચંદ્રનું ચિહ્ન) લગાવે છે અને તેમના લાંબા આયુષ્ય, સુખ, સમૃદ્ધિ અને સારા સ્વાસ્થ્ય માટે પ્રાર્થના કરે છે. ભાઈઓ તેમની બહેનોને ભેટ પણ આપે છે અને તેમની સુરક્ષા અને સુખાકારી સુનિશ્ચિત કરવાનો સંકલ્પ લે છે.
જ્યોતિષ મુજબ આ વર્ષે દ્વિતીયા તિથિ 11 નવેમ્બરના રોજ સૂર્યોદય સાથે શરૂ થશે અને બપોરે 3:53 વાગ્યા સુધી ચાલશે. તેથી, બહેનો માટે આ સમય પહેલાં તેમના ભાઈઓને તિલક લગાવવું શુભ રહેશે.
ભાઈ બીજ શુભ મુહૂર્ત
સવારે 9:28 થી 11:29 વાગ્યા સુધી શુભ મુહૂર્ત
ભાઈબીજ પર તિલક લગાવવાનો શુભ સમય સવારે 9:28 થી બપોર પહેલા 11:29 સુધીનો રહેશે. આ પછી, રાહુકાલ બપોરે 12:03 થી 1:24 વાગ્યા સુધીનો રહેશે. આ સમય દરમિયાન ભાઈઓને તિલક લગાવવાનું ટાળવું જોઈએ. રાહુકાલ પૂર્ણ થયા પછી ફરીથી તિલક લગાવી શકાય છે. જોકે, બહેનોએ બપોરે ૩:53 વાગ્યા સુધીમાં તિલક વિધિ પૂર્ણ કરવી જોઈએ.
સર્વ શ્રેષ્ઠ મુહૂર્ત
1 વાગીને 10 મિનિટથી શરૂ થઈને 3 વાગ્યે 20 મિનિટ સુધી રહેશે.
ભાઈને તિલક કરવાનો સમય 2 કલાક 10 મિનીટ
ભાઈબીજ શા માટે ઉજવવામાં આવે છે?
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ભાઈબીજ ભગવાન સૂર્યના પુત્ર યમરાજ અને તેમની બહેન યમુના સાથે સંકળાયેલ છે. દંતકથા અનુસાર, યમુના વારંવાર તેના ભાઈ યમરાજને મળવા માટે આમંત્રણ આપતી હતી. એક દિવસ, યમરાજ તેની બહેન યમુનાના ઘરે પહોંચ્યા. યમુનાએ તેનું સ્વાગત કર્યું, તેના કપાળ પર તિલક લગાવ્યું અને તેને ભોજન આપ્યું. બહેનના પ્રેમ અને આદરથી ખુશ થઈને, યમરાજે તેને વરદાન માંગવા કહ્યું.
યમુનાએ વરદાન માંગ્યું હતું કે જે કોઈ ભાઈ આ દિવસે પોતાની બહેનના ઘરે જાય અને તેની પાસેથી તિલક લે, તેને અકાળ મૃત્યુનો ભય ન રહે. ત્યારથી, ભાઈબીજ પર બહેનો પોતાના ભાઈઓને તિલક લગાવવાની પરંપરા ચાલી આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે બહેન પાસેથી તિલક લેવાથી ભાઈને સુખ, સમૃદ્ધિ અને લાંબા આયુષ્ય મળે છે.
ભાઈબીજની પૂજા કેવી રીતે કરવી
ભાઈબીજ પર, સવારે સ્નાન કરો અને સ્વચ્છ કપડાં પહેરો. પછી, પૂજા સ્થાન પર ભગવાન ગણેશ, વિષ્ણુ અને યમરાજનું સ્મરણ કરો. બહેનોએ પૂજા થાળીમાં કંકુ, ચોખાના દાણા, મીઠાઈઓ, દીવો અને નારિયેળ મૂકવો જોઈએ. શુભ સમયે ભાઈને આસન પર બેસાડીને તેના કપાળ પર કંકુ અને ચોખાના દાણાથી તિલક લગાવો. ત્યારબાદ, આરતી કરો અને તેને મીઠાઈ ખવડાવવી જોઈએ. ભાઈઓએ તેમની બહેનોને ભેટ આપવી જોઈએ અને તેમના સુખી જીવનની શુભેચ્છા પાઠવવી જોઈએ. આ દિવસે ભાઈઓ અને બહેનો સાથે ભોજન કરવાની પરંપરા પણ છે.