Publish Date: Wed, 23 Sep 2026 (16:28 IST)
Updated Date: Wed, 23 Sep 2026 (16:33 IST)
હિન્દુ ધર્મમાં પિતૃ પક્ષ એ પૂર્વજોનું સ્મરણ કરી તેમના પ્રત્યે આદર અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો પવિત્ર સમયગાળો છે. આ દિવસો દરમિયાન શ્રદ્ધાપૂર્વક તર્પણ, પિંડદાન અને શ્રાદ્ધ જેવી ધાર્મિક વિધિઓ કરવામાં આવે છે. વર્ષ 2026 માં પિતૃ પક્ષની શરૂઆત 26 સપ્ટેમ્બરથી થઈ રહી છે. તેથી, આ વિધિઓ અને ધાર્મિક નિયમોનું કોઈ પણ વિઘ્ન વગર સહજતાથી પાલન થઈ શકે તે માટે શ્રાદ્ધ પક્ષ શરૂ થાય તે પહેલાં જ તેનાથી સંબંધિત તમામ મહત્વપૂર્ણ તૈયારીઓ પૂર્ણ કરી લેવી ઉત્તમ માનવામાં આવે છે.
શ્રાદ્ધ પક્ષ શરૂ થાય તે પહેલાં જરૂરી કાર્યો કરો.
વાળ કાપો અને વહેલા દાઢી કરો: ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, પિતૃ પક્ષ દરમિયાન વાળ કાપવા, દાઢી કરવી અથવા નખ કાપવા અશુભ માનવામાં આવે છે. આ શરીરની સંભાળ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓથી દૂર રહેવાની પરંપરા સાથે જોડાયેલું છે. તેથી, જો તમારી પાસે વાળ કાપવા, દાઢી કરવા અથવા પાર્લરના કામ સંબંધિત કોઈ મહત્વપૂર્ણ કાર્યો હોય, તો તે પિતૃ પક્ષ શરૂ થાય તે પહેલાં પૂર્ણ કરવા જોઈએ.
શુભ કાર્યો વહેલા પૂર્ણ કરો: લગ્ન, સગાઈ, રોકા સમારંભ, ગૃહસ્થી અને નવા સાહસની શરૂઆત જેવા શુભ પ્રસંગો સામાન્ય રીતે પિતૃ પક્ષ દરમિયાન મુલતવી રાખવામાં આવે છે. તેથી, જો પરિવારમાં કોઈ મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક વિધિઓ અથવા સમારંભો નક્કી કરવામાં આવે છે, તો પિતૃ પક્ષ શરૂ થાય તે પહેલાં તેને પૂર્ણ કરવા યોગ્ય માનવામાં આવે છે.
ઘરની સફાઈ: શ્રાદ્ધ પક્ષ શરૂ થાય તે પહેલાં, ઘરના દરેક ભાગને સારી રીતે સાફ કરો, જેમાં પ્રાર્થના ક્ષેત્ર અને મુખ્ય પ્રવેશદ્વારનો સમાવેશ થાય છે. જૂના કચરો, તૂટેલા વાસણો અને ક્ષતિગ્રસ્ત વસ્તુઓ પણ અગાઉથી દૂર કરવી જોઈએ. પિતૃ પક્ષ દરમિયાન ઘરને સ્વચ્છ અને વ્યવસ્થિત રાખવું મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
મૃત છોડ દૂર કરો: જો તમારા ઘર અથવા કુંડામાં કોઈ છોડ સુકાઈ ગયા હોય, તો તેને પિતૃ પક્ષ શરૂ થાય તે પહેલાં દૂર કરો. સૂકા તુલસીને પાણીમાં માનપૂર્વક વિસર્જન કરવાનો રિવાજ છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ સૂકા અને સુકાઈ ગયેલા છોડને ઘર માટે અશુભ માને છે.
પિતૃ પક્ષનું મહત્વ
હિંદુ ધર્મમાં, પિતૃ પક્ષના આશરે 15 થી 16મા દિવસે, પિતૃઓ માટે તર્પણ, પિંડ દાન અને શ્રાદ્ધ જેવા ધાર્મિક વિધિઓ કરવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા એવી છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન શ્રદ્ધા અને આદર સાથે ધાર્મિક વિધિઓ કરવાથી આશીર્વાદ મળે છે. જો કે, આ નિયમોની અવગણના પિતૃ દોષ જેવી માન્યતાઓ સાથે પણ સંકળાયેલી છે.