Article 142: સુપ્રીમ કોર્ટે વિદ્યાર્થીઓ સામે નોંધાયેલી FIR રદ કરવા માટે કઈ સત્તાનો ઉપયોગ કર્યો, કલમ 142 શું છે?

સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે પેપર લીક સામે દેશવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનો સંબંધિત કેસોમાં એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો. બંધારણની કલમ 142  હેઠળ પોતાની વિશેષ સત્તાઓનો ઉપયોગ કરીને, સુપ્રીમ કોર્ટે 20 થી 25 જુલાઈ દરમિયાન થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનો માટે વિદ્યાર્થી વિરોધીઓ સામે દાખલ કરાયેલી તમામ એફઆઈઆર રદ કરવાનો આદેશ આપ્યો.

સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે પેપર લીક સામેના વિરોધ પ્રદર્શનો સંબંધિત ફરિયાદો કોઈપણ રાજ્ય કે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં ચલાવવામાં આવશે નહીં અને તેને બંધ ગણવામાં આવશે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ આદેશ પાંચ રાજ્યો દ્વારા એફઆઈઆર રદ કરવા માટે દાખલ કરાયેલી અરજીઓની સુનાવણી કરતી વખતે આપ્યો હતો.

બંધારણની કલમ 142 શું છે?

ભારતીય બંધારણની કલમ 142 સુપ્રીમ કોર્ટને "સંપૂર્ણ ન્યાય" આપવા માટે વિશેષ સત્તાઓ આપે છે. આ જોગવાઈ હેઠળ, કોર્ટ સંપૂર્ણ ન્યાય સુનિશ્ચિત કરવા માટે જરૂરી ગણાતા પેન્ડિંગ કેસમાં આદેશો અથવા નિર્દેશો જારી કરી શકે છે. આ સત્તાનો ઉપયોગ ત્યારે થાય છે જ્યારે સામાન્ય કાનૂની પ્રક્રિયાઓ દ્વારા સંપૂર્ણ ન્યાય આપવો અશક્ય હોય. કલમ 142 હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા જારી કરાયેલા આદેશો સમગ્ર ભારતમાં લાગુ પડે છે.

2,873 લોકો સામે નવી FIR

કલમ 142નો ઉપયોગ કરીને, સુપ્રીમ કોર્ટે FIR રદ કરવાનો નિર્ણય લીધો. તેણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે 20 થી 26 જુલાઈ દરમિયાન બનેલી ઘટનાઓ અંગે કોઈપણ રાજ્ય કે કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં કોઈ નવી FIR દાખલ કરવામાં આવશે નહીં. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકાર અને દિલ્હી પોલીસને 2,873 લોકો સામે નવી FIR દાખલ કરવાની મંજૂરી આપી છે, જેમના પર સરકારનો દાવો છે કે તેમનો ગંભીર ગુનાહિત રેકોર્ડ છે. જો કે, આ વ્યક્તિઓ સામે કાર્યવાહી ત્યારે જ થશે જ્યારે તપાસમાં જાણવા મળે કે તેઓ વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન કોઈ વ્યક્તિને શારીરિક નુકસાન પહોંચાડવા અથવા મિલકતને નુકસાન પહોંચાડવા જેવા ગંભીર ગુનાઓમાં સામેલ હતા.