Publish Date: Fri, 31 Jul 2026 (16:17 IST)
Updated Date: Fri, 31 Jul 2026 (16:25 IST)
NEET પેપર લીક અંગે જંતર મંતર પર થયેલા વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન, ઘણા વીડિયો સામે આવ્યા હતા જેમાં લોકો વડાપ્રધાન સહિત અનેક અગ્રણી વ્યક્તિઓ સામે ગાળો બોલતા અથવા અપમાનજનક ટિપ્પણી કરતા જોવા મળ્યા હતા. પીએમ મોદી વિરુદ્ધ અપમાનજનક ભાષાનો ઉપયોગ કરનારી 25 વર્ષીય મહિલા સામે શૂન્ય FIR નોંધવામાં આવી હતી. આના કારણે ચર્ચા થઈ છે કે શું કાયદો આવી ભાષાનો ઉપયોગ કરવા બદલ કોઈને ગુનાહિત અને સજા કરી શકે છે. ચાલો આને વિગતવાર સમજાવીએ.
BNS નિયમો શું છે?
વાસ્તવમાં, ભારતીય દંડ સંહિતા (BNS) ખાસ કરીને અપમાનજનક અથવા અપમાનજનક ભાષાનો ઉપયોગ કરવા બદલ સજાની જોગવાઈ કરતી નથી. કોઈના અપમાનજનક ભાષાનો ઉપયોગ ગુનો માનવામાં આવે છે કે નહીં તે ઘટનાના હેતુ અને પરિણામો પર આધાર રાખે છે. આવા કિસ્સામાં, ફોજદારી કાર્યવાહી સંહિતા (CrPC) ની કલમ 352 લાગુ કરી શકાય છે, જે "શાંતિનો ભંગ કરવાના ઇરાદાથી કોઈનું ઇરાદાપૂર્વક અપમાન કરવા" સાથે સંબંધિત છે. આ હેઠળ, કોઈ વ્યક્તિને ફક્ત ત્યારે જ દોષિત ઠેરવવામાં આવે છે જો તેમની અપમાનજનક ટિપ્પણી શાંતિને ખલેલ પહોંચાડવા, કોઈને ઉશ્કેરવા અથવા હિંસા ભડકાવવાનો હેતુ હોય. જો કોઈ વ્યક્તિ કલમ ૩૫૨ હેઠળ દોષિત ઠરે છે, તો તેને બે વર્ષ સુધીની જેલ, દંડ અથવા બંને થઈ શકે છે.
કલમ 351 અને 356 ક્યારે લાગુ પડે છે?
જો કોઈ વ્યક્તિ કોઈના જીવન, સન્માન અથવા સંપત્તિનો દુરુપયોગ કરે છે અને તેને નુકસાન પહોંચાડવાની ધમકી આપે છે, તો તેના પર કલમ 351 હેઠળ આરોપ લગાવી શકાય છે. આમાં બે વર્ષ સુધીની સજા થઈ શકે છે, અને જો ધમકીઓ વધુ ગંભીર હોય, તો તેને સાત વર્ષ સુધીની જેલની સજા થઈ શકે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા અપમાનજનક શબ્દોનો ઉપયોગ કોઈની પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડે છે, તો કલમ 356, જે બદનક્ષી સાથે સંબંધિત છે, તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. જો શબ્દો અથવા કાર્યો દ્વારા સ્ત્રીની નમ્રતાનું ઉલ્લંઘન થાય છે, તો BNS ની કલમ ૭૯ લાગુ થઈ શકે છે.