Publish Date: Fri, 31 Jul 2026 (09:31 IST)
Updated Date: Fri, 31 Jul 2026 (09:47 IST)
શ્રાવણ મહિનાની શરૂઆત ભીની માટી, ઠંડી પવન અને વરસાદના ટીપાંની સુગંધથી થાય છે. શ્રાવણ દરમિયાન, લોકો સોમવારે ઉપવાસ કરે છે અને આખો મહિનો ભગવાન શિવની પૂજા કરે છે. જોકે, લોકો આ મહિના દરમિયાન આહાર નિયંત્રણોનું પણ પાલન કરે છે. શ્રાવણમાં સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ પણ ઘણી સાવધાની રાખવાની જરૂર છે. આ મહિનામાં મચ્છર અને પાણીજન્ય રોગો ઝડપથી ફેલાય છે. શ્રાવણ વાતાવરણમાં ભેજ અને ઠંડક લાવે છે, જે આયુર્વેદ અનુસાર શરીરમાં અસંતુલનનું કારણ બને છે. આયુર્વેદિક ડૉક્ટર પાસેથી જાણો કે શ્રાવણ દરમિયાન શું ટાળવું.
શ્રાવણ દરમિયાન વાત, પિત્ત અને કફ દોષો બગડે છે
વાતનું અસંતુલન - ભેજ અને ઠંડી હવા શરીરમાં વાત વધારે છે. આનાથી સાંધાનો દુખાવો, જડતા, શરીરમાં દુખાવો અને થાક લાગે છે.
પિત્તનું અસંતુલન - ઉનાળા પછી, વરસાદની ઋતુ જમીનમાંથી વરાળ છોડે છે, જે પ્રકૃતિમાં એસિડિક હોય છે. આ શરીરમાં પિત્ત વધારે છે, જેના કારણે પેટમાં બળતરા અને એસિડિટી થાય છે. આ તમારા પાચન પર સીધી અસર કરે છે, જેના કારણે ખોરાક પચવામાં વધુ સમય લાગે છે.
વિશેષજ્ઞ મુજબ જો તમને હળવી શરદી થયા પછી પણ શરદી, ખાંસી અને કફનો અનુભવ થાય છે, તો તેનું કારણ તમારા કફ દોષમાં વધારો છે. શ્રાવણ મહિનામાં સારો વરસાદ પડે છે, જે હવામાં ભેજ વધારે છે અને વિવિધ જીવોના વિકાસ અને ફેલાવા માટે અનુકૂળ વાતાવરણ બનાવે છે. આ જ કારણ છે કે વરસાદની ઋતુમાં જંતુઓ અને અન્ય જીવોની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
શ્રાવણ મહિનામાં આ ખોરાક ટાળો
આ ઋતુમાં બેક્ટેરિયા ઝડપથી ખીલે છે અને જંતુઓના ઉપદ્રવનું જોખમ વધે છે, તેથી આ સમય દરમિયાન આ ખોરાક ટાળો.
- વરસાદની ઋતુમાં ડેરી ઉત્પાદનોનું સેવન ઓછું કરવું જોઈએ. દહીં સંપૂર્ણપણે ટાળવું જોઈએ.
- લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી પણ ટાળવા જોઈએ, કારણ કે તેમાં રહેલા નાના જંતુઓ અથવા સુક્ષ્મસજીવો, જે ઘણીવાર શાકભાજીના રંગમાં ભળી જાય છે, તે બીમારીનું કારણ બની શકે છે. વધુમાં, રીંગણ પણ ટાળવું જોઈએ.
- આ ઋતુમાં માંસાહારી ખોરાક ખાસ કરીને ટાળવો જોઈએ; તે પાચનક્રિયાને ધીમી કરે છે અને તેની અશુદ્ધતાને કારણે, ઘણી બીમારીઓ લાવે છે.
- તામસી અને મસાલેદાર ખોરાક, ડુંગળી, લસણ, હળદર, હિંગ અને લાલ મરચાં ટાળવા જોઈએ, કારણ કે તે ભારેપણું અને સુસ્તીનું કારણ બને છે.
- રિફાઇન્ડ લોટમાંથી બનાવેલા ખોરાક ખાવાથી ડાયાબિટીસ, નબળા હાડકાં, પાચન સમસ્યાઓ, કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર વધી શકે છે, પોષણની ઉણપ અને બીજી ઘણી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
શ્રાવણ મહિનામાં શું ખાવું જોઈએ?
- શ્રાવણ મહિનામાં, તમારે હળવો, સરળતાથી સુપાચ્ય ખોરાક લેવો જોઈએ.
- તમારે તાજો, ગરમ ખોરાક લેવો જોઈએ, જે પાચનમાં સુધારો કરે છે. તમારે વાટને સંતુલિત કરે તેવા ખોરાક ખાવા જોઈએ. - શાકભાજીમાં શાકભાજીના સૂપ સાથે દૂધી, ભીંડા, ટામેટા અને ફુદીનાની ચટણીનો સમાવેશ થાય છે.
- ફળોમાં સફરજન, કેળા, દાડમ, નાસપતી, પાકેલા બેરી અને પાકેલા સ્થાનિક કેરીનો સમાવેશ થાય છે.
- એ પણ જરૂરી છે કે પીવાનું પાણી કોઈપણ અશુદ્ધિઓ અથવા દૂષણથી મુક્ત હોય, કારણ કે દૂષિત પાણી કોલેરા અને ફૂડ પોઈઝનિંગ જેવા રોગોનું કારણ બની શકે છે. તેથી, પાણીને સારી રીતે ઉકાળો અને ઠંડુ થયા પછી પીવો, અથવા પાણીના ફિલ્ટરનો ઉપયોગ કરો.
- તમારા સ્વાસ્થ્ય સાથે સમાધાન ન કરો, નિયમિત ભોજન અને કસરતને તમારા દિનચર્યામાં શામેલ કરો.