Purushottam Maas Katha Adhyay 4 : ભગવાન વિષ્ણુ અને અધિક માસનું ગોલોક પ્રયાણ

purushottam maas katha adhyay 4

અધ્યાય 4 : મલમાસની આપત્તિ

મળમાસની આપત્તિ ‘ દયાનિધિ ! સંસારના જીવનમાં કોઈ ઉપાય રહેતો નથી ત્યારે પણ આપના શરણે આવવાથી આધિ – વ્યાધિ અને ઉપાધિનો નાશ થાય છે . હું અનાથ છું . મારા સર્વે ભ્રાતાઓ મહિનાઓમાં હું તિરસ્કૃત છું . જંગલમાં સૂકા પર્ણ ખાવા સારું પણ ભાઈઓ વચ્ચે અપમાનિત રહેવું ખરાબ . વિદ્વાનો મને મળમાસ તરીકે ઓળખાવે છે . મારા અધિકારના સમયમાં કોઈ સત્કાર્ય કરતું નથી . મારો અધિષ્ઠાતા કોઈ દેવ નથી . મારા ૩૦ દિનમાં સૂર્યનું સંક્રમણ થતું નથી .

‘ માતા દેવકીને આપે કંસના ત્રાસથી મુક્ત કરેલાં , યમુનાના વિષયુક્ત પાણી પીને મૃત્યુ પામેલા ગોપાલક બાળકોને આપી જીવિત કરેલા , દુષ્ટ દુશાસનના પંજામાંથી દ્રૌપદીને છોડાવેલી તો આપ મારું રક્ષણ નહિ કરો ? ’

અને આટલું કહી તે રડી પડ્યો . ભગવાન વિષ્ણુએ કહ્યું , ‘ વત્સ , દુઃખમાં રડવાથી કોઈ લાભ થતો નથી . પણ મારા શરણે આવેલો કોઈપણ માનવી દુઃખમાંથી મુક્ત થયા વિના રહેતો નથી . મારા ધામમાં દુઃખ , શોક કે મૃત્યુને કોઈ સ્થાન નથી . હું તને દુ : ખમાંથી મુક્ત કરીશ . જે કહેવું હોય તે શાંતિથી કહે . ‘ મળમાસે આંખો લૂછી કહ્યું , ‘ ભગવાન , મારો તિરસ્કાર ન થાય , અન્ય મહિનાઓની જેમ મારે પણ અધિષ્ઠાતા દેવ હોય , મારા કાળમાં સત્કાર્યો થાય તેવી કૃપા કરો .

લોકો મને મળમાસ ન રહે . મારું યોગ્ય નામકરણ થાય . તેટલું કરો ! અને તેણે ભગવાનના ચરણ પકડી લીધા અને ઢળી પડ્યો . સૂતપુરાણી કહે છે કે હે મુનિઓ ભગવાન નારાયણ કહે કે હે નારદજી ! ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ કામ્યકવનમાં અર્જુનને કહે છે કે અર્જુન ! આગળ શું થયું તે સાંભળઅધ્યાયની શરૂઆતમાં ભગવાન વિષ્ણુ અત્યંત કરુણ આક્રંદ કરી રહેલા મલમાસને શાંત પાડે છે. ભગવાન તેને પ્રેમથી સમજાવતા કહે છે કે, "હે માસ! તું તારો આ મલિન અને શોકાતુર અવતાર છોડી દે. આ બ્રહ્માંડમાં કોઈ પણ જીવ જો મારી શરણમાં આવે, તો તેનું કલ્યાણ નિશ્ચિત છે. હું તારું આ અપમાન અને તિરસ્કાર લાંબો સમય સહન નહીં કરું. હું પોતે તને આ દુઃખમાંથી મુક્તિ અપાવીશ."

વૈકુંઠથી ગોલોક ધામની યાત્રા

ભગવાન વિષ્ણુ દુઃખી અધિક માસનો હાથ પકડે છે અને તેને સાંત્વના આપતા આપતા વૈકુંઠ લોકથી સીધા પરમ પવિત્ર અને દિવ્ય "ગોલોક ધામ" તરફ પ્રયાણ કરે છે. ગોલોક એ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનું સર્વોચ્ચ ધામ છે, જે સામાન્ય મનુષ્યો કે દેવતાઓ માટે પણ અત્યંત દુર્લભ છે. ભગવાન વિષ્ણુ જાણે છે કે આ સૃષ્ટિના સર્વોચ્ચ નિયંતા શ્રીકૃષ્ણ જ આ અનાથ બનેલા મહિનાને ન્યાય અપાવી શકશે.

ગોલોક ધામનું દિવ્ય વર્ણન

આ અધ્યાયમાં ગોલોક ધામની દિવ્યતા અને સુંદરતાનું અદ્ભુત વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે:

તે ધામ કરોડો સૂર્યો અને ચંદ્રના તેજથી ઝળહળી રહ્યું છે.

ત્યાં ચારેય તરફ દિવ્ય કલ્પવૃક્ષો, કામધેનુ ગાયો અને આધ્યાત્મિક વાતાવરણ છે.

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ ત્યાં રાધાજી અને અસંખ્ય ગોપીઓ-ગોપો સાથે બિરાજમાન છે.

આ પવિત્ર ધામમાં કોઈ શોક, ક્રોધ, ઈર્ષ્યા કે મલિનતા પ્રવેશી શકતી નથી. ભગવાન વિષ્ણુ અને અધિક માસ જેવા ત્યાં પહોંચે છે, આખું વાતાવરણ દિવ્ય સંગીત અને મંત્રઘોષથી ગુંજી ઉઠે છે.

 શ્રીકૃષ્ણના ચરણોમાં શરણાગતિ

ગોલોક ધામમાં પહોંચીને ભગવાન વિષ્ણુ સ્વયં પરબ્રહ્મ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને પ્રણામ કરે છે. તેમની પાછળ ઊભેલો અધિક માસ પણ શ્રીકૃષ્ણના તેજસ્વી સ્વરૂપના દર્શન કરીને ભક્તિભાવથી ગદગદ થઈ જાય છે અને તેમના ચરણોમાં નમી પડે છે.

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ સ્મિત સાથે ભગવાન વિષ્ણુનું સ્વાગત કરે છે અને પૂછે છે કે, "હે જગન્નાથ! હે વૈકુંઠપતિ! આપનું અહીં આગમન કેમ થયું? અને આપની સાથે આ રડી રહેલો, અત્યંત દુઃખી અને અનાથ જેવો દેખાતો પુરુષ કોણ છે? તેની આ દશાનું કારણ શું છે?"

ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુ હાથ જોડીને અત્યંત વિનમ્રતાપૂર્વક મલમાસની આખી આપવીતી અને સંસાર દ્વારા થતા તેના તિરસ્કારની કથા શ્રીકૃષ્ણ સામે રજૂ કરે છે. અહીં આ ચોથો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે અને આગળની વાર્તા પાંચમા અધ્યાય તરફ વધે છે.

મહત્વ: આ અધ્યાય દર્શાવે છે કે જ્યારે ભગવાન વિષ્ણુ પોતે કોઈ જીવનો હાથ પકડે છે, ત્યારે તેને સીધા પરબ્રહ્મ (શ્રીકૃષ્ણ) ના દર્શન થાય છે. શરણાગતિની આ યાત્રા જ મલમાસના સુવર્ણ કાળની શરૂઆત બને છે.