Publish Date: Sat, 01 Aug 2026 (00:52 IST)
Updated Date: Sat, 01 Aug 2026 (01:08 IST)
કોંગ્રેસના સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાએ સરકારની નવી રચાયેલી શિક્ષણ સુધારણા સમિતિના એક સભ્યને ગૌમૂત્ર નિષ્ણાત ગણાવ્યા, જેનાથી ગૌમૂત્ર પર ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ.
જેમ ભારતીય સંસ્કૃતિમાં ગાયને પૂજનીય માનવામાં આવે છે, તેમ ગૌમૂત્રને પણ પવિત્ર અને ઔષધીય ગુણોથી ભરપૂર માનવામાં આવે છે. તે ધાર્મિક વિધિઓ અને પંચગવ્યમાં એક મુખ્ય ઘટક છે. એવું માનવામાં આવે છે કે તેને ઘરમાં છંટકાવ કરવાથી સકારાત્મક ઉર્જા આવે છે અને નકારાત્મક ઉર્જા દૂર થાય છે. પ્રાચીન કાળથી, આપણા પૂર્વજો વિવિધ હેતુઓ માટે ગૌમૂત્ર અને છાણનો ઉપયોગ કરતા આવ્યા છે. તેથી, એ સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે કે ગૌમૂત્રમાં એવું શું ખાસ છે જે તેને આપણી સંસ્કૃતિમાં આટલું મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે.
દૂધ, દહીં, ઘી, ગાયનું છાણ અને ગૌમૂત્ર ભેગા થઈને પંચગવ્ય બનાવે છે. આ મિશ્રણ વ્યક્તિને માનસિક અને શારીરિક રીતે શુદ્ધ કરે છે તેવું માનવામાં આવે છે. શાસ્ત્રોમાં જણાવાયું છે કે ગાયના દરેક છિદ્રમાં દેવી-દેવતાઓનો વાસ હોય છે. ગૌમૂત્રને માતા ગંગાનું નિવાસસ્થાન માનવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે માતા ગંગાની જેમ, ગૌમૂત્રને પણ પવિત્ર અને મુક્તિ આપનાર માનવામાં આવે છે.
કોઈપણ પવિત્ર કે શુભ પ્રસંગ, જેમ કે હવન, યજ્ઞ અથવા પૂજા પહેલાં, ગૌમૂત્ર છાંટવાથી પૂજા સ્થળ અને ભક્ત શુદ્ધ થાય છે. એવું પણ માનવામાં આવે છે કે ગૌમૂત્ર છાંટવાથી અને તેનું સેવન કરવાથી કુંડળીમાં રાહુ અને કેતુ ગ્રહોના અશુભ પ્રભાવ દૂર થાય છે. વધુમાં, પાછલા જન્મોના પાપોના પ્રભાવ પણ ઓછા થાય છે.
વાસ્તુ સંસ્કૃતિમાં એવી પણ માન્યતા છે કે ઘરમાં નિયમિતપણે ગૌમૂત્ર છાંટવાથી નકારાત્મક ઉર્જા દૂર થાય છે અને સુખ અને સમૃદ્ધિ આવે છે. ઘણા લોકો નવા ઘરમાં પ્રવેશ કરતી વખતે ગૌમૂત્ર છાંટતા હોય છે. આપણી સંસ્કૃતિમાં ગાયને ઘાસ અથવા પહેલી રોટલી ચઢાવવાની પરંપરા પણ છે. આ કારણોસર, ગૌમૂત્ર અને છાણને કચરો ગણવામાં આવતો નથી. તેમને દૈવી પ્રસાદ પણ માનવામાં આવે છે.
આધ્યાત્મિક ગુરુઓ અનુસાર, ગાય એક સાત્વિક પ્રાણી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે તેના સાત્વિક ગુણોને કારણે, પર્યાવરણમાં ગૌમૂત્ર છાંટવાથી તામસિક વૃત્તિઓને શાંત કરવામાં મદદ મળે છે. આ મનને શાંતિ આપે છે અને ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મદદ કરે છે. વધુમાં, ભારતીય સંસ્કૃતિમાં, ગૌશાળાઓ ફક્ત પ્રાણીઓ માટે રહેવાની જગ્યાઓ નથી; તે ઉપચાર અને આધ્યાત્મિક જ્ઞાનના કેન્દ્રો પણ રહ્યા છે.
